Rendement berekenen

Wat is het rendement op uw vermogen?

Bereken rendement

Kwartaalbericht

Ontvang de actuele beleggingsvisie

Schrijf in

Hoe vreemd is een negatieve rente?

29 februari 2016, Wealtheon

Geschreven door Hans-Peter van Wersch

Stelt u zich voor dat een bank een negatieve rente betaalt. In dat geval moeten spaarders in feite betalen om geld op hun rekening bij de bank aan te houden. Hoe vreemd dit ook klinkt, de ECB heeft sinds bijna twee jaar haar belangrijkste rentetarief onder de nul gebracht. In juni 2014 werd het naar -0,1% gebracht, in september 2014 naar -0,2% om in december 2015 verder verlaagd te worden naar -0,3%. Dit betekent dat als banken geld willen stallen bij de centrale bank, zij hier geld op moeten toeleggen. De reden dat de ECB dit doet, is dat zij banken willen aansporen om deze gelden niet te stallen bij de ECB maar juist uit te lenen om daarmee de economische groei en de inflatie aan te wakkeren.

In het verleden zijn er andere landen geweest die gebruik hebben gemaakt van een negatieve rente. Zo hanteerde de Zweedse centrale bank een negatief rentetarief tussen juli 2009 en september 2010 in een poging om de recessie na de bankcrisis van 2008 af te wenden. In juli 2014 heeft Zweden wederom een negatieve rente ingevoerd. Zwitserland introduceerde een negatief rentetarief in december 2014.

Aangezien de tarieven van de centrale bank als een benchmark dienen voor alle overige rentetarieven heeft de negatieve rente zich eveneens gemanifesteerd bij de effectieve rente op staatsobligaties. Ultimo 2015 had ongeveer een derde van de obligaties uitgegeven door overheden binnen de eurozone een negatief effectief rendement. Dit betekent dat beleggers in deze staatsobligaties uiteindelijk minder geld terugkrijgen dan ze in deze staatsobligaties investeren.

In het verleden is negatieve rente vaak gebruikt als een ​​gedachte-experiment voor economen, inmiddels is deze een feit. De vraag is dan natuurlijk of het werkt. Het lijkt er tot op heden niet erg op.

Beleggers kopen ook vandaag de dag nog staatsobligaties met een negatief effectief rendement waarbij ze dus weten en accepteren dat ze met deze belegging gegarandeerd kapitaal zullen verliezen. De enige rationele verklaringen hiervoor zijn dat deze beleggers deflatie verwachten waardoor hun geld sowieso minder waard zou worden of dat ze een belegging in obligaties als veiliger beschouwen dan het aanhouden van cash (bijv. deposito-garantie dekt enkel tot € 100’000).

Bekijken we de landen met een negatieve rente dan is er zeer weinig dat er op wijst dat negatieve rentetarieven de oplossing voor deflatie vormen, al zien we dat in Zweden - dat sinds begin 2015 te kampen had met deflatie - inmiddels weer te maken heeft met een beperkte inflatie. Aan de andere kant duurt in Zwitserland, waar de negatieve beleidsrente sinds begin 2015 van toepassing is, de deflatie voort. In december 2015 zijn in het Alpenland de prijzen met 1,3% gedaald ten opzichte van dezelfde maand in 2014.

Voor grotere economieën, zoals de eurozone, blijft de inflatie met 0,3% verbluffend laag, ondanks een negatieve rente. Er zijn daarnaast weinig aanwijzingen dat de inflatie snel zal oplopen. Negatieve rente zou kunnen werken als deze nog verder zouden dalen. Dat hangt dan echter af van de gewaagde veronderstelling dat het bankwezen deze lagere tarieven zal doorgeven aan de reële economie door middel van een sterke stijging van de kredietverlening. Tot nu toe hebben de banken echter alleen maar bezuinigd aangezien de lagere rentetarieven op bankleningen hun winst heeft doen dalen. 

Het is niet alleen de schuld van het bankwezen maar ook van de politiek. Om te voorkomen dat er zich weer een financiële crisis zoals in 2008 zou voordoen, heeft de Europese politiek besloten tot de zogenaamde Bazel akkoorden. Deze stellen dat banken een bepaalde kapitaalsbuffer dienen te hebben, welke hoger ligt dan voor de crisis. Liquiditeiten dragen optimaal bij aan deze kapitaalsbuffer, kredieten scoren lager op de balans van de bank. U begrijpt ongetwijfeld dat de Bazel akkoorden geen stimulans voor de banken vormen om kredieten te verstrekken.

De kritieke vraag blijft of ‘monetair’ beleid nog zin heeft als hulpmiddel bij het stimuleren van de economie wanneer de rente dicht bij nulpunt beweegt. Op dit moment is de opinie onder financiële kenners dat ‘fiscaal’ beleid, alias overheidsuitgaven, een veel betere manier is om de economische groei aan te wakkeren. Voormalig Amerikaans minister van Financiën Larry Summers bevestigde dit onlangs. Richard Koo, chef-econoom van het Japanse Nomura-instituut betoogde eveneens een voorstander van een dergelijk beleid te zijn toen hij recentelijk sprak in Nederland. Politici moeten volgens hen meer doen om de economische groei te stimuleren.

Dit lijkt de consensus te zijn. Laten we hopen dat het niet te laat is om dit in de praktijk te brengen.


Rente


  terug

Meer uit deze categorie