Rendement berekenen

Wat is het rendement op uw vermogen?

Bereken rendement

Kwartaalbericht

Ontvang de actuele beleggingsvisie

Schrijf in

Luxebankiers onder hoogspanning

29 september 2018, De Tijd

Met een tsunami aan regelgeving, de digitale revolutie en scherpere concurrentie maakt de wereld van private banks en vermogensbeheerders zich op voor een golf van fusies en overnames. Vooral de kleinere boetieks voelen zich aangeschoten wild. ‘Alle diversiteit dreigt verloren te gaan.’

Het Antwerpse Eilandje geldt dankzij het ambitieuze SuperNova-festival dezer dagen als het epicentrum van de allernieuwste financiële technologie. Maar bij de Antwerpse beursvennootschap Van Goolen & Co, enkele honderden meters verder in de schaduw van de Sint-Pauluskerk, valt nog niet veel te merken van de digitale revolutie die de financiële wereld door elkaar aan het schudden is.

Geen omnichannelaanpak, unieke app of andere hippe buzzwords bij dit piepkleine kantoor met een klantenportefeuille van zo’n 50 miljoen euro. Het Antwerpse huis, dat al sinds 1920 bestaat, pakt de zaken nog altijd oldskool aan: beursorders doorgeven of fondsen verkopen na een telefoontje of een kantoorbezoek van de klant. De website van Van Goolen & Co bestaat uit welgeteld één pagina, met daarop het centrale telefoonnummer van het kantoor.

 ‘Die nieuwe internetplatformen hebben natuurlijk hún soort publiek,’ zegt zaakvoerder Jan De Cleir. ‘Ons grote geluk is dat we kunnen terugvallen op een heel trouw cliënteel. Mensen die liever direct spreken met iemand die ze zeer goed kennen dan voor een computerscherm te zitten om een order door te geven. Toegegeven, ons cliënteel is wat ouder en het is niet evident jonge mensen aan te trekken. Maar die oudere klanten hebben ook kinderen, die uiteindelijk toch bij ons komen aankloppen. Als grote drama’s uitblijven en er geen absurde Europese regels meer bijkomen, zie ik ons in 2020 onze honderdste verjaardag vieren.’

Hoog tijd voor huiswerk

Van Goolen & Co is dan wel gerust in de toekomst, bij de tientallen kleinere private banks, vermogensbeheerders en beurshuizen die ons land nog telt, staan de zenuwen beduidend meer hooggespannen. Lange tijd leken dat soort bedrijfjes, die zich voornamelijk op vermogende klanten toespitsen, geïsoleerd van alle omwentelingen in financiële sector. Maar intussen moeten ook de chicste huizen hun huiswerk maken om te kunnen standhouden.

Net als bij de traditionele banken zet de loodzware mix van strenge regelgeving, doorgedreven digitalisering en historisch lage rentemarges het verdienmodel van die kleinere spelers onder druk. Dat leidde de voorbije weken al tot enkele opmerkelijke deals. In juli nam het Britse Duet het Antwerpse vermogenshuis Merit Capital over. Een maand later legde het Nederlandse ABN AMRO de hand op de Belgische privatebankingpoot van Société Générale. Ook het Brugse beurshuis Weghsteen staat in de etalage. Van moetens, want de Nationale Bank maakte zich als toezichthouder zorgen over de gang van zaken bij de verlieslatende vennootschap.

Volgens de meeste experts is dat nog maar het prille begin van een veel ruimere fusie- en overnamegolf in de sector. Als je vraagt waarom, krijg je al snel het vijfletterwoord te horen waar bankiers dezer dagen nachtmerries van krijgen: MiFID. Die Europese richtlijn voor de bescherming van beleggers is niet nieuw - ze is bijvoorbeeld de reden waarom u eerst een vragenlijst moet invullen als u een aandeel wilt kopen.

Maar de herziene MiFID-regels die sinds begin dit jaar van kracht zijn, gaan nog veel verder. De tijd dat je de telefoon oppakte om snel even een beleggingsidee te bespreken met je bankier of adviseur is voorbij. Als je als bankier of vermogensbeheerder advies wil geven, moet je daar als gevolg van de nieuwe regels een gedetailleerd rapport over opstellen - zelfs het tijdstip van je telefoongesprek moet worden vermeld - en voor het effectief tot een order komt, moet eerst grondig worden gecheckt of alles wel past bij het risico-profiel van de klant.

Het papierwerk en de kosten die dat allemaal met zich meebrengt, zijn al zwaar om te dragen voor de grote jongens. ‘Maar als je een kleine onderneming hebt met pakweg vijf werknemers, zet dat pas echt druk op je organisatie’, zegt Victor Zwart, de CEO van het Brusselse vermogenshuis Wealtheon. ‘Je bent verplicht een risk manager aan te stellen, een compliance officer… mensen die je niet commercieel kan inzetten. Dat alles nauwgezetter in de gaten wordt gehouden is begrijpelijk. Maar het maakt de zaken er niet altijd efficiënter op.’

‘Let wel, er is nog altijd plaats voor kleinere, autonome instellingen’, stelt Sam Adams, gedelegeerd bestuurder bij de Kortrijkse beursvennootschap Lawaisse. ‘Dat merken we aan onze winst en aan het feit dat de inlage van onze cliënten blijft stijgen. Voor beurshuizen en vermogensbeheerders die sterk afhankelijk zijn van beleggingsadvies is de context waarin ze werken wel gevoelig gewijzigd. Dat vergt een sterke focus van onze raad van bestuur, die zijn strategie daaraan al heeft aangepast.’

Door de nieuwe consumentenregels beginnen heel wat spelers zich af te vragen of ze überhaupt nog advies moeten aanbieden. ‘Wij geven om economische redenen alleen nog advies aan grote cliënten’, zegt Erik Peeters, zaakvoerder van het Antwerpse Leo Stevens & Cie. ‘We blijven dat soort dienstverlening nog altijd beschouwen als onze raison d’être. Maar de realiteit is dat veel spelers zich uit pure noodzaak beginnen toe te leggen op het louter verkopen van verschillende beleggingsproducten. Maar dat is een speelterrein waar vooral de grotere spelers sterker staan. De diversiteit die we vroeger zagen in onze branche dreigt stilaan af te nemen.’

EEN INSIDER

‘Het olympisch minimum om te mogen deelnemen aan de business ligt vandaag inderdaad een pak hoger’, beaamt Yves Van Laecke, hoofd private banking en vermogensbeheer bij Bank Nagelmackers. ‘Niet alleen omdat de regelgeving er de voorbije maanden veel strenger en complexer op is geworden, maar ook omdat spelers volop moeten investeren in nieuwe IT-toepassingen. Je moet steeds meer vermogen onder beheer hebben om het te kunnen volhouden, met als gevolg dat bepaalde groepen de handdoek in de ring gooien.’

‘We worden geregeld benaderd door vermogensbeheerders die de krachten willen bundelen’, zegt Victor Zwart van Wealtheon. ‘We hebben net nog een eerste gesprek gehad met een kleine groep die een portefeuille van 200 miljoen euro heeft. En zelf werden we vorig jaar ook aangesproken door een Belgische partij die met ons wilde fuseren. Maar we willen op eigen kracht verder.’

Slapen met klantenlijst

Analisten voorspellen al langer dat een overnamegolf op til is in de branche. Maar tot dusver liet de big bang op zich wachten. ‘Vergeet ook niet dat dit soort deals sluiten veel minder evident is dan het lijkt’, zegt een insider.

‘Als je een andere private bank of vermogensbeheerder overneemt, moet je je ook afvragen wat het personeel van dat bedrijf op langere termijn doet. Als die mensen wegtrekken, nemen ze doorgaans ook de klanten mee met wie ze in de loop der jaren een relatie hebben opgebouwd. Sommige bankiers houden dag in dag uit een lijstje met de contactgegevens van hun belangrijkste klanten dicht bij zich. Ze gaan er als het ware mee slapen. Als zulke mensen vertrekken na een overname, hou je een lege doos over.’

Oeroude klantenbinding blijft dus cruciaal. Toch mogen bankiers niet onderschatten hoezeer nieuwe digitale toepassingen de business kunnen ontwrichten, zegt Kasper Peters van de consultant Deloitte. ‘Zodra klanten bepaalde nieuwe services, zoals een uitgebreide mobiele app of realtime overzicht van hun beleggingsportefeuille, als een evidentie gaan beschouwen, krijgen de ondernemingen die niet op deze trend hebben ingespeeld het moeilijker.’

Wealtheon-baas Zwart heeft dat verhaal duidelijk al meer gehoord. ‘Natuurlijk is digitalisering belangrijk. Maar hoe je op die trend kan inspelen, wordt mee bepaald door je omvang. Wij hebben ook al consultants over de vloer gehad die ons voorstellen van honderdduizend euro deden om in nieuwe technologie te investeren. Die hebben we beleefd moeten antwoorden dat die kosten voor ons niet opwegen tegen de baten. Voor de grotere concurrenten ligt dat natuurlijk anders. Zij zien digitalisering vooral als een middel om hun rendabiliteit op te krikken en meer klanten binnen te halen tegen een lagere kostprijs. Dat zal wel zijn weerslag hebben op de sector.’

Bovendien moeten de klassieke private banks meer en meer rekening houden met enkele nieuwkomers in de branche. ‘Huizen zoals Argenta of Crelan, die tot dusver niet in deze niche actief waren, zijn nu ook naar opportuniteiten aan het kijken om extra inkomsten aan te boren’, zegt Van Laecke.

‘Tussen nu en vijf jaar gaat het landschap er compleet anders uitzien. Enkele jaren geleden probeerden banken elkaar marktaandeel af te snoepen op de markt van spaarboekjes. Intussen draait alles om goedkope kredieten. Maar nu ook de marges daar flinterdun zijn geworden leggen ze de aandacht op beleggingsproducten. Dat mensen worden aangemoedigd meer te beleggen is natuurlijk een goede zaak, maar we moeten wel opletten dat er ook hier geen prijzenoorlog losbarst die de winstgevendheid van de sector bedreigt.’

Optima

Opmerkelijk: volgens heel wat insiders stuurt ook de Nationale Bank aan op een consolidatiegolf onder de Belgische vermogensbeheerders. Dat het Brugse Weghsteen zichzelf onder druk van de toezichthouder in de etalage moest zetten, zien ze daar als een bewijs van. ‘Zowel de Nationale Bank als de beurswaakhond is kleinere vermogensbeheerders en beursvennootschappen scherper tegen het licht beginnen te houden’, vertelt een bankier die anoniem wenst te blijven.

‘Na wat bij Optima is gebeurd, lijkt me dat niet meer dan logisch. Ik denk ook dat nog altijd bedrijven bestaan waar het bestuur en de directie professioneler moeten worden georganiseerd. Een raad van bestuur was vroeger nogal snel een excuus om eens samen te zitten en een glas te drinken. Maar die tijd is nu eenmaal voorbij. Nu verplicht de realiteit je om hard te werken op zo’n vergadering en het te hebben over droge materie zoals financiële regelgeving.’

Andere vermogensbeheerders beginnen enigszins te morren over de strengere aanpak van de toezichthouders. Ze voelen zich geviseerd en vermoeden dat de Nationale Bank veeleer aanstuurt op een verdere schaalvergroting in de branche. ‘Kijk naar de boetes die worden opgelegd. Twee jaar geleden moest Merit Capital de FSMA liefst 120.000 euro betalen omdat het bepaalde regels overtrad toen het op zijn website reclame maakte voor beleggingsfondsen’, zegt een anonieme bron. ‘Maar als BNP Paribas Fortis, de grootste bank van het land, een neef van Khaddafi jarenlang kogelvrije vesten laat kopen via een van haar rekeningen, dan moet het daar maar 300.000 euro voor ophoesten. De toezichthouders hebben onevenredig veel aandacht voor de kleinere beursvennootschappen.’


Vermogensbeheer

  Neem contact op

  terug

Meer uit deze categorie